Cuộc chiến thương mại gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc, vốn làm rung chuyển thị trường toàn cầu, có thể sắp chứng kiến bước ngoặt khi Bắc Kinh tỏ dấu hiệu nhượng bộ trong vấn đề fentanyl – loại ma túy tổng hợp gây ra hàng trăm nghìn ca tử vong tại Mỹ. Động thái này được kỳ vọng sẽ mở đường cho các cuộc đàm phán thương mại, giảm căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Bắc Kinh Thăm Dò Giải Pháp Fentanyl
Theo The Wall Street Journal, Trung Quốc đang tích cực xem xét các biện pháp để giải quyết mối lo ngại của chính quyền Tổng thống Donald Trump về vai trò của Bắc Kinh trong chuỗi cung ứng fentanyl. Bộ trưởng Công an Trung Quốc Vương Tiểu Hồng gần đây đã liên lạc với phía Mỹ để tìm hiểu các yêu cầu cụ thể liên quan đến việc kiểm soát tiền chất hóa học dùng sản xuất fentanyl – loại ma túy tổng hợp cực mạnh gây ra cuộc khủng hoảng opioid tại Mỹ.
Một phần kế hoạch của Bắc Kinh bao gồm việc cử ông Vương đến Mỹ hoặc gặp các quan chức Mỹ tại một quốc gia thứ ba để thảo luận trực tiếp. Tuy nhiên, các nguồn tin thân cận nhấn mạnh rằng kế hoạch vẫn đang trong giai đoạn sơ bộ, và Trung Quốc kỳ vọng Mỹ sẽ giảm bớt các biện pháp thương mại cứng rắn, bao gồm mức thuế 145% hiện áp lên hàng hóa Trung Quốc.
Fentanyl: Tâm Điểm Căng Thẳng Thương Mại
Washington từ lâu cáo buộc các công ty hóa chất Trung Quốc cung cấp tiền chất cho các băng đảng ma túy ở Mexico, góp phần sản xuất fentanyl và gây ra gần 450.000 ca tử vong do quá liều tại Mỹ trong những năm gần đây. Tổng thống Trump đã liên kết vấn đề fentanyl với chiến tranh thương mại, sử dụng thuế quan như công cụ gây áp lực buộc Bắc Kinh hành động mạnh mẽ hơn.
Đáp lại, Trung Quốc khẳng định đã áp dụng các biện pháp chống buôn lậu ma túy nghiêm ngặt và cho rằng Mỹ cần tự giải quyết vấn đề nghiện ngập trong nước. Tuy nhiên, động thái mới nhất cho thấy Bắc Kinh sẵn sàng nhượng bộ để tránh leo thang căng thẳng thương mại, đặc biệt sau khi Mỹ áp thuế 10% từ ngày 30/1/2025 và nâng lên 20% vào tháng 3, với lý do Trung Quốc không kiểm soát hiệu quả fentanyl.
Đàm Phán Thương Mại: Cơ Hội và Thách Thức
Bộ Thương mại Trung Quốc gần đây xác nhận đang đánh giá đề xuất từ Washington về đàm phán thuế quan, nhưng cảnh báo Mỹ không nên dùng “hành vi tống tiền và cưỡng ép”. Trong khi đó, ông Trump bày tỏ lạc quan về khả năng đạt thỏa thuận, nhấn mạnh rằng có “cơ hội rất lớn” để hợp tác với Trung Quốc. Chủ tịch Tập Cận Bình cũng kêu gọi các quan chức Trung Quốc thích nghi với bối cảnh quốc tế thay đổi, dù không đề cập trực tiếp đến Mỹ.
Các cuộc đối thoại sơ bộ giữa nhân viên cấp cao của Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington và Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ đã diễn ra, nhưng chưa đạt kết quả cụ thể. Một số nhà đàm phán Mỹ cáo buộc Trung Quốc thiếu thiện chí, trong khi Bắc Kinh cho rằng Mỹ cần công nhận những nỗ lực kiểm soát fentanyl của họ.
Bước Đi Chiến Lược: Chấm Dứt Miễn Thuế De Minimis
Ngày 2/5/2025, chính quyền Trump đã chấm dứt chương trình miễn thuế “de minimis” cho các lô hàng giá trị thấp từ Trung Quốc và Hồng Kông. Quyết định này nhắm vào các nền tảng thương mại điện tử như Shein, Temu, và Amazon, đồng thời ngăn chặn hoạt động buôn lậu fentanyl qua các lô hàng nhỏ. Động thái được xem là tín hiệu mạnh mẽ từ Mỹ, gia tăng áp lực lên Trung Quốc trước thềm đàm phán.
Triển Vọng và Tác Động
Động thái nhượng bộ của Bắc Kinh trong vấn đề fentanyl là tín hiệu tích cực, cho thấy cả hai bên đều muốn tránh một cuộc chiến thương mại toàn diện. Nếu đàm phán thành công, các thỏa thuận có thể giúp giảm thuế quan, ổn định chuỗi cung ứng toàn cầu, và cải thiện quan hệ Mỹ-Trung. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn lớn do sự khác biệt trong cách tiếp cận: Mỹ đòi hỏi hành động cụ thể và nhanh chóng, trong khi Trung Quốc muốn đảm bảo không bị áp lực quá mức.
Đối với Việt Nam, việc giảm căng thẳng thương mại Mỹ-Trung có thể mang lại lợi ích gián tiếp, như ổn định thị trường xuất khẩu và thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần theo dõi sát các diễn biến đàm phán, vì bất kỳ thay đổi nào trong chính sách thuế quan đều có thể ảnh hưởng đến các ngành công nghiệp phụ thuộc vào thương mại toàn cầu, như thép và điện tử.
Kết Luận
Sự sẵn sàng của Trung Quốc trong việc giải quyết vấn đề fentanyl đánh dấu một bước tiến quan trọng, mở ra hy vọng “phá băng” chiến tranh thương mại với Mỹ. Dù các cuộc đàm phán sắp tới vẫn đối mặt với nhiều trở ngại, cả hai bên đều thể hiện thiện chí tìm kiếm giải pháp. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán toàn cầu kỳ vọng vào hệ thống KRX và các chính sách thương mại ổn định, động thái này có thể là chất xúc tác cho sự phục hồi kinh tế, không chỉ cho Mỹ và Trung Quốc mà còn cho các quốc gia liên quan như Việt Nam.
Nguồn: Reuters, The Wall Street Journal
